ZİRAİ KARANTİNA NUMUNE ALMA ve ANALİZ
YÖNETMELİĞİ
Yetki Kanunu: 6968, Zirai Karantina Tüzüğü Yayımlandığı R.Gazete: 14.10.2004-25613 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 — Bu Yönetmelik; ihraç ve ithal edilen,
transit geçen ve yurt içinde bir yerden diğer bir yere taşınan bitki ve
bitkisel ürünlerden ziraî karantina muayeneleri ve analizleri için gerekli
numune alımlarının usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Kapsam Madde 2 — Bu Yönetmelik; numune almaya yetkili
kurumları, kişileri ve numune almanın esasları ile ilgili hususları kapsar. Hukukî Dayanak Madde 3 — Bu Yönetmelik; 15/5/1957
tarihli ve 6968 sayılı Ziraî Mücadele ve Ziraî Karantina Kanununun 8,10,11 ve
13 üncü maddeleri ile 6/8/1964 tarihli ve 6/3346 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe giren Ziraî Karantina Tüzüğünün 53 üncü maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen; Bakanlık : Tarım ve Köyişleri
Bakanlığını, Genel Müdürlük : Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü, Müdürlük : Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı İl Müdürlüğünü,(Ziraî Karantina Müdürlüğü, Bitki Koruma Şube
Müdürlüğü, İlçe Tarım Müdürlüğü) Laboratuar : Kamu kuruluşları ile tüzel
kişilere ait, gerekli muayene ve analizleri yapabilecek, Bakanlıkça onaylanan
ve yetkili kılınan müesseseleri, İnspektör : İthal edilen, ihraç edilen, transit geçen bitki ve bitkisel ürünlerin
kontrollerini, bunlarla ilgili işlemleri yaparak gerekli belgeleri düzenlemek
üzere eğitilen ve yetkilendirilen teknik personeli, Bitki : Her türlü bitkilerle,
bunların ürünleri olan tohum, fide, fidan, çelik, aşı kalemi, aşı gözü, yumru,
kök, soğan, meyve, çiçek, yaprak, doku ve diğer her türlü parçalarını, Bitkisel Ürün : Dane dahil, bitkisel orijinli işlenmemiş materyal
ve işlendiği halde doğası ve işleme şekli nedeniyle zararlı organizmaların
girişi ve yayılması açısından risk taşıyan işlenmiş ürünleri, Tohum : Üretim amacı taşımayan
tohumlar hariç, etrafı çimlenmesi için gerekli besin dokusuyla kaplı
olgunlaşmış embriyoya sahip üretim amaçlı generatif
bitki parçalarını, Bitkisel Sanayi Ürünü: Bitkisel ürünlerin,
bir sanayi tesisinde herhangi bir işleme tâbi tutulması sonucu oluşan yeni
ürünleri, Numune : İthal edilen, ihraç edilen
ve transit geçen bitki ve bitkisel ürünlerden bu Yönetmelikte belirtilen
esaslar dahilinde alınan örneği, Paçal : Muayene edilecek ürünün
tamamını temsil etmek üzere tesadüfi örnekleme metoduna göre seçilen ürün
örneklerinin belli bir oranda karıştırılmasını, Lot/Parti : Bir numunenin alınmasına esas olan, bir
sertifikanın temsil ettiği tohumluğun cinsine göre tespit edilmiş azamî
miktarı, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Numune Alma Yetkisi, Genel Kontrolü ve Numune Alma
Esasları Numune Alma Yetkisi Madde 5 — Ziraî karantina muayenesi ve analizi ile
ilgili numuneleri, Bakanlığın ziraî karantina hizmetlerini yürüten
müdürlüklerinde görevli inspektörler almaya
yetkilidir. Genel Kontrol Madde 6 — İnspektör,
öncelikle kontrolü istenen bitki ve bitkisel ürünler ile bunların bulundukları
ortam ve ambalâjlarının genel makroskopik kontrolünü
yapar. Numune alınmasına ve herhangi bir işleme tabi tutulmasına gerek
görülmeyen ürünlerin ve ambalâjlarının kontrolü yerinde yapılır. Ancak, bu
materyallerin genel kontrolü esnasında Ziraî Karantina Yönetmeliğinin EK- I ve
EK-II listelerine göre şüphe duyulması halinde bulaşık olduğu tahmin edilen
kısımdan teşhis için numune alınır. Numuneler, her parti, her lot ve her
bitki grubu, gerektiğinde ise her çeşit için ayrı ayrı
olmak üzere malın tamamını temsil edecek nitelikte ve tesadüfi olarak örnekleme
metoduna göre hazırlanan paçaldan alınır. Mal sahibi veya yetkili temsilcisi, numune almakla görevli inspektöre gerekli miktarda numuneyi vermek
mecburiyetindedir. Dökme Ürünlerden Numune Alma Esasları Madde 7 — İnspektörün genel
makroskopik kontrolünden sonra, lâboratuar kontrolü
gerektiren dökme halindeki bitki ve bitkisel ürünlerden aşağıdaki esaslara göre
numune alınır. a) 25 tona kadar olan partilerin üst, orta ve alt kısımlarından
sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar birer kg alınarak yapılan
paçaldan yaklaşık b) 25 - 100 ton arasındaki partilerin üst, orta ve alt
kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 5-6 yerden ve en az birer kg alınarak yapılan paçaldan
yaklaşık c) 100 - 1.000 ton arasındaki partilerin üst, orta ve alt
kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 6-7 yerden ve en az birer kg olmak üzere numune alınarak
yapılan paçaldan yaklaşık d) 1.000 tondan fazla olan partilerin üst, orta ve alt
kısımlarından sonda ile ürünün tamamını temsil edecek kadar ve en az 8-9 yerden en az birer kg alınarak yapılan paçaldan ilk
1.000 ton için yaklaşık e) Gemi ile gelen dökme ürünlerden numune
alınırken ambarlar ayrı ise her bir ambardan ayrı ayrı
sonda ile üst orta ve alt kısımlardan 5 er defa en az 2 şer kg numune alınarak
yapılan paçaldan ilk 1.000 ton için Çuvallanmış Bitki ve Bitkisel Ürünlerden Numune Alma
Esasları Madde 8 — İnspektörün genel
kontrolünden sonra şüpheli gördüğü hallerde; A) İç ve kabuklu fındık, ceviz, badem ile kuru incir, üzüm, kayısı
ve benzeri kuru meyvelerden;
1.000 çuvaldan fazlası için çuval sayısının % 2 si, ürünün
durumuna göre tesadüfi olarak açılır ve en az birer kg
numune alınır. Bu örneklerden yapılan paçaldan aşağıda belirtilen esaslara göre
analiz yapılmak üzere numune alınır.
B) Hububat, bakliyat, un ve unlu maddeler, küspe, çiğit, kepek,
tırnak, öğütülmüş palamut, harnup, ayçiçeği ve benzeri tohumlar ile bitki
parçalarından;
1.000 çuvaldan fazlası için çuval sayısının % 2 si tesadüfi olarak açılarak en az birer kg numune alınır. Bu
örneklerden yapılan paçallardan aşağıdaki belirtilen esaslara göre analiz
yapılmak üzere numune alınır.
C) Balyalı pamuk, tütün ve benzeri ürünlerden;
1.000 den fazla her 1000 balya veya denk için 5 balya veya denk
açılarak yerinde muayene edilir. İnspektörlerce
şüpheli görüldüğü hallerde lâboratuar muayenesine tabi tutulur. Karton-Tahta-Plâstik Kutu ile Ambalâjlanmış Ürünlerden
Numune Alma Esasları Madde 9 — İnspektörün genel kontrolünden
sonra şüpheli gördüğü hallerde 500 kutuya kadar kutu sayısının % 2 si, ve 500 kutudan sonrası için % 1 i oranında kutu ürünün
durumuna göre tesadüfi olarak açılır ve en az birer kg numune alınır. Bu
örneklerden yapılan paçaldan aşağıda belirtilen esaslara göre analiz yapılmak
üzere numune alınır.
Sandıklanmış ve
Kasalanmış Bitki ve Bitkisel Ürünlerden Numune Alma Esasları Madde 10 — Ürün menşeinde ya da işleme mahallinde ambalâjlanmadan
önce inspektör tarafından kontrol edilir. Çeşitli
nedenlerle ambalâjlanma sırasında kontrole tabi tutulamayan veya ihracı geciken
partiler ile ithal edilen tüketim amaçlı sandıklanmış ve kasalanmış bitki ve
bitkisel ürünlerde, 1000 kasaya kadar kasa sayısının % 2 si, 1000 kasadan
sonrası için % 1 i oranında kasa açılır ve muayene edilir. İnspektörün
şüpheli gördüğü hallerde, alınacak en az 1 er kg örneklerden yapılan paçaldan;
Yaş Meyve ve Sebzeler ile Kesme Çiçekten Numune Alma
Esasları Madde 11 — Ürün, işleme mahallinde ambalâjlanmadan
önce kontrol edilir. Ambalâjlanma sırasında, çeşitli nedenlerle kontrole tabi
tutulamayan veya ihracı geciken partiler ile ithal edilen tüketim amaçlı
ürünlerde, her 100 ambalâjdan tesadüfi olarak 2 adedi açılarak
kontrol edilir. İnspektörün şüpheli görmesi halinde
teşhis amacıyla örnek alınır ve lâboratuara gönderilir. Ancak yemlik ve
yemeklik patateslerin kontrolünde lâboratuar analizi için her 100 tonluk
partiden 200 er adet yumru olacak şekilde numune alınır. Kurutulmuş Sebzelerden Numune Alma Esasları Madde 12 — Kontrolü istenen kurutulmuş sebzelerin
ağırlığının % 1 i incelenir. Şüpheli görüldüğü hallerde incelenen materyalin %
2 si kadar numune alınır. Üretim ve Çoğaltım Materyallerinden Numune Alma Esasları Madde 13 — Tohumluk ve diğer üretim ve çoğaltım
maddelerinden aşağıdaki esaslara göre numune alınır; a) Tohumluklar: Tohumluklar çuval, paket ve benzeri şekilde ambalâjlanmış ise dane
büyüklüğü dikkate alınarak hazırlanan ve EK- Eğer örnek yığın veya dökme ise her bir partiden EK-2 de belirtilen sayıda numune alınır. Alınan bu numuneler
paçal haline getirilir, bu karışımdan EK- Yığın veya dökme hâlinde gelen tohumluğu taşıyan aracın
birbirinden bağımsız bölümleri bulunduğu taktirde, bu bağımsız bölümlerin her
birinden paçal yapılmak üzere EK-2 de belirtilen
sayıda numune alınır. Bir partiyi temsil edecek şekilde alınan numuneler
karıştırılarak yapılan paçaldan yine EK- b) Çiçek soğanı, yumru, rizom,
fidan, fide, aşı gözü, aşı kalemi ve benzerleri: Küçük partilerin bütün orijinal ambalâjları açılarak muayeneye
tabi tutulur. Büyük partilerde kasalı veya çuvallı olanların muayenesi için
ambalâjların % 2 si açılarak muayene edilir. Muayene edilen miktarın % 2 si
kadar numune alınarak lâboratuara analize gönderilir. Ancak % 2 oranında
alınacak olan numuneler alt sınırın altındaki veya üst sınırın üstündeki
miktarlarda olamaz. Bu sınırlar, çiçek soğanı, yumru, rizom,
fide, aşı gözü ve benzeri için bunların çeşitlerinin alt türleri var ise
bunlardan en az 10, en çok 100 adet alınıp paçal yapılır ve bu paçaldan yine en
az 10, en çok 100 adet numune alınır. Fidan için ise en az 5, en fazla 25 adet
numune alınır. Büyük partilerde muayene edilecek ambalaj oranının parti
büyüklüğüne göre % 2-5 i arası muayene edilir. Tomruk, Kütük ve Keresteden Numune Alma Esasları Madde 14 — Kütük, tomruk ve kerestenin, inspektörce yerinde muayenesi esastır. Lâboratuar kontrolü
için örnek almak gerekirse, hastalık ve zararlı ile bulaşık kısmından kesilerek
numune alınır. Topraklı veya Saksılı Bitkilerden Numune Alma Esasları Madde 15 — Vegetatif olarak
gelişme göstermiş topraklı veya saksılı bitkilerde, hastalık belirtilerinin makroskopik olarak görülmesi nedeniyle kontroller makroskopik olarak yapılmalı, şüpheli hallerde ilgili
enstitülere örnek gönderilmelidir. Topraklı getirilen bitkilerin toprak
analizleri için numuneler alınır. Getirilen bitkiler çok tür ve çeşitten ise
toprak numunelerinin alımında, Ziraî Karantina Yönetmeliğindeki özel şartı
bulunan bitkiler hariç gerektiğinde bitkiler gruplandırılarak toprak numunesi
alınır. İğne yapraklılar, palmiyeler, tek yıllık bitkiler, çalı formundaki
bitkiler gibi bu gruptaki bitkilerden alınan toprak numunelerinden yapılan
paçal o grubu temsilen analize gönderilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Numunenin Alınması, İadesi, Saklanması ,
Değerlendirilmesi, İmhası ve Son Hükümler Numunenin Alınma, Gönderilme ve Muhafaza Esasları Madde 16 — Bu Yönetmelik esaslarına uygun olarak
alınan numuneler bu Yönetmeliğin EK-3 ünde belirtildiği
şekilde etiketlenir. Ambalâjlanıp mühürlenerek en seri şekilde analize
gönderilir. Yapılacak lâboratuar tetkiklerinden sonra karantinaya tâbi hastalık
ve zararlılardan arî bulunan numuneler firma talep ettiğinde bozulmamış ise
iade edilir. Bozulmuş numuneler ise tutanakla imha edilir. 15 gün içerisinde
firması tarafından talep edilmeyen bozulmamış numuneler hayır kurumlarına
bedelsiz olarak tutanakla devredilir. İtiraz Madde 17 — Mal sahibi veya temsilcisi, bu Yönetmelik
esaslarına göre alınacak numunelerin muayene sonucuyla ilgili itirazlarını,
sonucun kendisine bildirilmesinden sonra 7 gün içerisinde, numuneleri alan
ilgili Müdürlüğe yazılı olarak yapar. Müdürlük itiraz konusunu testi yapan
ilgili veya en yakın Ziraî Mücadele Araştırma Enstitüsünün konu ile ilgili
uzmanlarından 2 ve müdürlükten 1 eleman olmak üzere 3 kişilik bir kurula
inceletir. Analizi yapan uzman, kurula tüm bilgi belge, preparat ve
fotoğrafları verir. Kurul gerek gördüğü taktirde
yeniden analiz yaptırabilir. Bu kurulun vereceği karar kesindir ve itiraz
edilemez. İtirazla ilgili olarak yapılacak analiz ücreti, harcırah gibi
masraflar mal sahibince ödenir. Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat Madde 18 — 10/3/1998 tarihli
ve 23282 (Mükerrer sayılı) Resmî Gazete’de yayımlanan Ziraî Karantina Numune
Alma Yönetmeliği ek ve değişiklikleriyle yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük Madde 19 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme Madde 20 — Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür. EK – 1 NUMUNE ALMAYA ESAS OLACAK TOHUMLUK PARTİLERİNİN AZAMÎ
AĞIRLIKLARI VE ASGARÎ NUMUNE AĞIRLIKLARI
EK - 2 YIĞINDAN (DEPO, VAGON) NUMUNE ALINMASINA ESAS OLACAK
STANDART BÜYÜKLÜKLER
Yapılan paçallardan EK-1 ikinci sütunda
belirtilen miktarlar kadar numune alınır. EK - 3 NUMUNE ETİKETİ ÖRNEĞİ
|